Resmi İşler
Yabancılar İçin Japonya’da Sağlık Sigortası ve Emeklilik: Primler, Kapsam ve Toplu İade
Shakai Hoken ve Ulusal Sağlık Sigortası karşılaştırması, aylık prim tahminleri, ülkeden ayrılırken toplu iade başvurusu ve 2027 vize yenileme değişikliği.
Bu sayfada
İki Sistem: Şirket Çalışanları ve Diğerleri
Japonya’da sağlık sigortası ve emeklilik sistemi, çalışma durumunuza göre ikiye ayrılır. Hangi sisteme gireceğinizi seçmezsiniz; durumunuza göre belirlenir.
1. sistem: Shakai Hoken (社会保険) — şirket çalışanları için
Bir şirkette çalışıyorsanız sağlık sigortası ile Çalışan Emekliliği birlikte uygulanır. Primler maaşınızdan kesilir ve sizinle işvereniniz arasında yarı yarıya paylaşılır. Bütün evrakı şirketiniz halleder; belediyeye gitmeniz gerekmez.
Ekim 2024’ten beri haftada en az 20 saat çalışan ve ayda en az ¥88.000 kazanan yarı zamanlı çalışanlar da Shakai Hoken kapsamındadır.
2. sistem: Ulusal Sağlık Sigortası (国民健康保険) + Ulusal Emeklilik (国民年金) — diğer herkes için
Serbest çalışanlar, kendi işini yapanlar, işsizler, öğrenciler; kısacası şirket sigortasına kayıtlı olmayan herkes yerel belediye üzerinden Ulusal Sağlık Sigortasına (NHI, yaygın adıyla “kokuho” 国保) ve Ulusal Emekliliğe kaydolmalıdır. Taşınma sonrası belediye işlemleriniz kapsamında şahsen kayıt yaptırmanız gerekir.
Hangi sistemde olacağınız tercihiniz değil, çalışma durumunuzun sonucudur. Şartları karşılamanıza rağmen işvereniniz sizi Shakai Hoken’e kaydetmiyorsa NHI ve Ulusal Emeklilik kaydınızı kendiniz yaptırmanız gerekir.
Ulusal Sağlık Sigortası Kaydı Otomatik Değil
Shakai Hoken’in aksine NHI kendiliğinden başlamaz. Belediyede adres kaydı yaptırmak sizi otomatik olarak sağlık sigortasına kaydetmez. Ayrı bir başvuru gerekir.
Nasıl kaydolunur?
- İlçe belediyenizdeki (区役所 / kuyakusho) veya şehir belediyenizdeki Ulusal Sağlık Sigortası gişesine (国民健康保険窓口 / Kokumin Kenko Hoken madoguchi) gidin
- İkamet kartınızı (在留カード / zairyuu kaado) ve pasaportunuzu getirin
- Kayıt formunu (加入届 / kanyuu todoke) doldurun
- Sigortalılık belgeniz yerinde düzenlenir
Son tarih, sigortaya hak kazandığınız günden itibaren 14 gün; genellikle taşındıktan veya işten ayrıldıktan sonraki 14 gündür. Süreyi kaçırırsanız yine kaydolabilirsiniz, ancak primler hak kazandığınız tarihten başlayarak geriye dönük hesaplanır. “Kaydolmadım, dolayısıyla borcum yok” şeklinde işlemez.
Aralık 2024’ten beri yeni kayıtlarda geleneksel kâğıt sigorta kartları (保険証) verilmiyor. Japonya sigortalılık kanıtı olarak My Number Kartı (マイナンバーカード) kullanımına geçti. Kartınız yoksa yerine “Hak Sahipliği Teyit Belgesi” (資格確認書 / shikaku kakuninsho) alırsınız.
Primler Ne Kadar?
Shakai Hoken (Şirket Çalışanları)
Primler maaşınızın bir yüzdesidir ve işvereninizle eşit paylaşılır. Japonya Sağlık Sigortası Birliği (協会けんぽ / Kyokai Kenpo) için sağlık sigortası oranı yaklaşık %10; sizin payınız yaklaşık %5’tir. Buna yaklaşık %18,3 oranındaki Çalışan Emekliliği eklenir; sizin payınız yaklaşık %9,15’tir.
Ayda ¥300.000 kazanan bir çalışanın toplam sosyal sigorta kesintisi yaklaşık ¥43.000 olur.
Ulusal Sağlık Sigortası (NHI)
NHI primleri belediyeye göre değişir, ancak genellikle iki bölümden oluşur: önceki yılın gelirinden hesaplanan “gelire bağlı pay” (所得割 / shotokuwari) ve sigortalı kişi başına sabit tutar olan “kişi başı pay” (均等割 / kintouwari).
Hesaplama yöntemi Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı sitesinde açıklanır.
İkinci yıl sürprizi: Japonya’daki ilk yılınızda önceki yılın Japonya geliri muhtemelen sıfır olduğundan primleriniz düşüktür; çoğunlukla yalnızca kişi başı pay ödenir. İkinci yıl ise ilk yılın gerçek kazancına göre hesaplama başladığı için primler yükselir. Bu durum birçok yabancıyı şaşırtır.
Geliriniz düşükse otomatik indirim sistemiyle kişi başı pay %70, %50 veya %20 azaltılabilir.
Yıllık Gelire Göre Prim Örneği (NHI + Ulusal Emeklilik)
Somut bir fikir vermek için Shinjuku ilçesinde yaşayan 40 yaş altı tek kişi için yaklaşık hesap aşağıda. Ulusal Emeklilik primi ülke genelinde sabit ¥17.510/aydır (2025 mali yılı). NHI tutarları Shinjuku’nun 2024 mali yılı prim oranlarına dayanan yaklaşık değerlerdir.
| Yıllık gelir (maaş) | NHI (yıllık, yaklaşık) | Ulusal Emeklilik (yıllık) | Toplam (aylık karşılığı) |
|---|---|---|---|
| ¥2.000.000 | Yaklaşık ¥90.000 | ¥210.120 | Yaklaşık ¥25.000/ay |
| ¥3.000.000 | Yaklaşık ¥170.000 | ¥210.120 | Yaklaşık ¥32.000/ay |
| ¥4.000.000 | Yaklaşık ¥270.000 | ¥210.120 | Yaklaşık ¥40.000/ay |
| ¥5.000.000 | Yaklaşık ¥370.000 | ¥210.120 | Yaklaşık ¥48.000/ay |
NHI tutarlarına gelire bağlı pay ve kişi başı pay dahildir. 40 yaş üzeri için uzun süreli bakım sigortası dahil değildir. Bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler varsa kişi başı pay artar. Oranlar belediyeye göre değiştiğinden kesin tutarlar için ilçenizin sitesine bakın.
Shakai Hoken’de şirket çalışanının cebinden çıkan tutar, yukarıdaki rakamların yaklaşık %60–70’i kadardır; kalanını işveren karşılar.
Ulusal Emeklilik
Ulusal Emeklilik primleri ülke genelinde aynıdır: 2025 mali yılında ayda ¥17.510. Gelirden bağımsız sabit bir tutardır. Ödeyemiyorsanız muafiyet ve erteleme programları bulunur: tam, dörtte üç, yarım, dörtte bir muafiyet ve ödeme ertelemesi. Öğrenciler için ayrıca özel bir düzenleme vardır.
Emeklilik Ödemeleriniz Boşa Gitmez
“Hiç almayacağım bir emekli maaşı için neden ödeme yapayım?” yabancılar arasında yaygın bir tepki. Ancak Japon emeklilik sisteminde ülkeden ayrılanlar için özel düzenlemeler var.
Toplu Ayrılış Ödemesi (脱退一時金)
Japonya’dan ayrıldıktan sonra emeklilik primlerinizin bir kısmını toplu olarak geri alabilirsiniz.
Başvuru şartları:
- En az altı ay emeklilik sigortasına kayıtlı olmak
- Artık Japonya’da yaşamamak, yani ülkeden ayrılmış olmak
- Emekli maaşına hak kazanmamış olmak (10 yıldan az kayıt süresi)
- Ayrılıştan itibaren iki yıl içinde başvurmak
Hesaplama üst sınırı: Şu anda en fazla 60 aylık (beş yıllık) prim üzerinden hesaplanır. Altı yıl veya daha fazla ödeme yapmış olsanız bile yalnızca beş yıl sayılır. 2025’teki yasa değişikliği bu sınırı sekiz yıla (96 aya) çıkaracak; uygulamanın yasanın yayımlanmasından sonraki dört yıl içinde başlaması bekleniyor.
Toplu Ayrılış Ödemesi Örneği
Ulusal Emeklilik primi ödeyenler için toplu ayrılış ödemesi kayıtlı olunan ay sayısına göre belirlenen sabit bir tutardır. Aşağıdaki yaklaşık değerler 2025 mali yılı hesaplama esaslarına dayanır.
| Kayıt süresi | Yaklaşık ödeme |
|---|---|
| 6–11 ay | ¥50.000 |
| 12–17 ay | ¥100.000 |
| 24–29 ay | ¥200.000 |
| 36–41 ay | ¥300.000 |
| 60 ay (mevcut üst sınır) | ¥500.000 |
Çalışan Emekliliği (Shakai Hoken) kapsamında tutar maaşa ve kayıtlı olunan aylara bağlı olduğundan önemli ölçüde değişir. Kabaca, ayda ¥300.000 kazanıp üç yıl kayıtlı olan biri yaklaşık ¥500.000–600.000 alabilir.
Karşılığında neyi kaybedersiniz? Toplu ayrılış ödemesi almak, o döneme ait emeklilik kaydınızı kalıcı olarak siler. Ülkenizin Japonya ile sosyal güvenlik anlaşması varsa bu dönemleri iki ülke arasında birleştirme hakkını kaybedersiniz; bu da kendi ülkenizdeki emeklilik hakkınızı etkileyebilir.
Sosyal Güvenlik Anlaşmaları (社会保障協定)
Japonya’nın 23 ülkeyle sosyal güvenlik anlaşması var. Bunlar arasında Almanya, ABD, Fransa, Kanada, Avustralya, Güney Kore, Çin ve İtalya bulunuyor.
Anlaşmaların iki amacı var:
- Çifte kaydı önlemek: Japonya’ya beş yıl veya daha kısa süreyle görevlendirildiyseniz yalnızca kendi ülkenizin emeklilik sisteminde kalabilirsiniz
- Kayıt sürelerini birleştirmek: Emeklilik şartlarını karşılamak için iki ülkedeki kayıt süreleri toplanabilir
Ancak Birleşik Krallık, Güney Kore, Çin ve İtalya ile anlaşmalar yalnızca çifte kaydı önler; sürelerin birleştirilmesine izin vermez. Ülkenizin dahil olup olmadığını Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı sayfasından kontrol edin.
Haziran 2027: Ödenmemiş Primler Vize Yenilemeyi Engelleyecek
Haziran 2027’den itibaren Ulusal Sağlık Sigortası veya Ulusal Emeklilik primlerini ödemeyen ve resmî ödeme taleplerini yanıtsız bırakan yabancıların vize yenileme ve statü değişikliği başvuruları genel olarak reddedilecek. Japonya’nın istihdam sistemiyle ilgileniyorsanız bu değişikliği anlamak özellikle önemli. 2026 mali yılındaki sistem güncellemeleri, belediyelerin prim ödeme kayıtlarını Göç Hizmetleri Ajansı veri tabanına bağlayacak.
Şimdiye kadar ödenmemiş primler standart vize yenilemelerini doğrudan etkilemiyordu. Süresiz ikamet başvurularında bu kontrol zaten vardı, ancak normal statü yenilemelerinde yoktu. Değişiklikten sonra tüm vize yenileme ve statü değişikliği başvurularında ödeme durumu doğrulanacak.
Ödeyemiyorsanız ne yapmalısınız?
Sorun yalnızca ödemede geri kalmak değil, tahsilat bildirimlerini görmezden gelmek. Geliriniz düşükse ve primleri karşılayamıyorsanız konuyu ertelemeyin. Başvuru yapın:
- Ulusal Emeklilik: Belediyede muafiyet veya erteleme başvurusu (免除申請 / menjo shinsei) yapın
- Ulusal Sağlık Sigortası: Taksitli ödeme (分割納付 / bunkatsu noufu) veya prim indirimi (減免 / genmen) görüşmek için belediye gişesine gidin
Muafiyet kapsamındaki dönemler “ödenmemiş borç” olarak sayılmaz. Başvuru yapmakla hiçbir şey yapmamak arasında önemli bir fark var.
Hastanede Sigortayı Kullanmak
Japonya’da sağlık sigortası tedavi masrafının %70’ini karşılar. Tedavi ¥10.000 tutarsa gişede ¥3.000 ödersiniz; kalan ¥7.000’i sigorta karşılar.
Kayıt masasında:
Görevli: “保険証をお願いします” (Hokenshou o onegai shimasu / “Sigorta kartınızı alabilir miyim?”) Siz: My Number Kartınızı veya Hak Sahipliği Teyit Belgenizi gösterin → Kartı okuyucuya yerleştirin → Kimlik doğrulaması → Kayıt tamamlanır
Sigortalılık belgesi olmadan hastaneye giderseniz önce masrafın tamamını öder, sonra sigortacınıza %70’lik kısmın iadesi için başvurursunuz. Klinik bulma konusunda Tokyo’da klinik nasıl bulunur rehberimize bakabilirsiniz.
Yüksek Tedavi Masrafları Sistemi (高額療養費制度)
Bir aydaki tedavi masrafları yüksek olduğunda cebinizden ödeyeceğiniz tutara üst sınır uygulanır. Standart gelir düzeyinde, 70 yaş altı kişiler için aylık sınır yaklaşık ¥80.100’dür. Bunun üzerindeki tutar daha sonra geri ödenir.
Planlı yatışınız veya ameliyatınız varsa sigortacınızdan önceden “Üst Sınır Uygulama Belgesi” (限度額適用認定証 / gendogaku tekiyou ninteishou) alabilirsiniz. Bu belge, ödeme anında hastane faturanızı üst sınırla kısıtlar; daha fazlasını ödeyip iade beklemeniz gerekmez.
Bir Sorun Çıkarsa
| Durum | Ne yapabilirsiniz? |
|---|---|
| Şirket sizi Shakai Hoken’e kaydetmiyor | Emeklilik Ofisi’ne (年金事務所 / nenkin jimusho) başvurun. Şartları karşılıyorsanız işverene kurallara uymasını bildirirler |
| 14 günlük kayıt süresini kaçırdınız | Geç de kaydolabilirsiniz; ancak primler hak kazandığınız tarihten itibaren geriye dönük hesaplanır |
| Primleri ödeyemiyorsunuz | Muafiyet, indirim veya taksit için belediyeye başvurun. Sorunu görmezden gelmek vize yenilemesinde sorun yaratabilir |
| My Number Kartınız yok | Belediye Hak Sahipliği Teyit Belgesi (資格確認書) düzenleyebilir |
| İki iş arasında boşluk var | Önceki işinizin son gününden itibaren 14 gün içinde NHI’ya kaydolmanız gerekir |
| Dil konusunda kaygılısınız | Japonya Emeklilik Servisi 15 dilde broşür sunuyor. Bazı belediyelerde çok dilli gişeler de var |
Alternatifler
Yalnızca özel sağlık sigortası yaptırabilir miyim?
Japonya’nın kamu sistemine ek teminat olarak özel sağlık sigortası alabilirsiniz. Ancak tek başına özel sigorta, kamu sigortasına kayıt yükümlülüğünü kaldırmaz. Haziran 2027’den sonra kamu sigortasına kayıtlı olmamak vize yenilemenizi doğrudan etkileyebilir.
Kendi ülkemin sigortasını kullanabilir miyim?
Ülkenizden aldığınız yurt dışı seyahat veya yurt dışında yaşayanlara yönelik sigortaların çoğu Japon sağlık kuruluşlarında doğrudan kullanılamaz. Önce masrafın tamamını ödeyip ülkenize döndükten sonra geri ödeme talep etmeniz gerekir. Her durumda, Japonya’da ikamet kaydınız varsa NHI’ya kayıt yükümlülüğü devam eder.
İlgili Yazılar
- Taşınma Sonrası Belediye İşlemleri — Taşındıktan sonra Ulusal Sağlık Sigortasına nerede kaydolunur?
- Tokyo’da Klinik Nasıl Bulunur? — Hastane veya klinik bulma ve sigorta kartını kullanma
- Japonya’da Ödemeler Nasıl Yapılır? — PayPay, kredi kartları, Suica ve yanınızda taşımanız gerekenler
- Tokyo’da Daire Nasıl Bulunur? — Başlangıç masrafları ve kiralama süreci
- Tokyo’da Yabancılar İçin Kreş ve Anaokulu — Küçük çocuğunuz varsa sağlık destekleri ve çocuk bakımı kaydı birlikte ele alınır
Kaynaklar:
- Japonya Emeklilik Servisi, “Ulusal Emeklilik Sistemine Genel Bakış” https://www.nenkin.go.jp/international/japanese-system/nationalpension/nationalpension.html (erişim: 2026-02-17)
- Japonya Emeklilik Servisi, “Toplu Ayrılış Ödemesi” https://www.nenkin.go.jp/international/japanese-system/withdrawalpayment/payment.html (erişim: 2026-02-17)
- Japonya Emeklilik Servisi, “Sosyal Güvenlik Anlaşmaları” https://www.nenkin.go.jp/service/shaho-kyotei/shaho.html (erişim: 2026-02-17)
- Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı, “Ulusal Sağlık Sigortası Prim Hesabı” https://www.mhlw.go.jp/stf/newpage_21517.html (erişim: 2026-02-17)
- Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı, “Yurt Dışında Çalışanlar İçin Sosyal Güvenlik Anlaşmaları” https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/nenkin/nenkin/shakaihoshou.html (erişim: 2026-02-17)
- Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı, “Yüksek Tedavi Masrafları Sistemi” https://www.mhlw.go.jp/content/000333280.pdf (erişim: 2026-02-17)
- Japonya Emeklilik Servisi, “Prim Muafiyet Sistemi” https://www.nenkin.go.jp/service/kokunen/menjo/20150428.html (erişim: 2026-02-17)
Sık sorulan sorular
- Yabancılar Japonya’da sağlık sigortasına kaydolmak zorunda mı?
- Evet. Yabancılar dahil Japonya’da yaşayan herkes kamusal sağlık sigortasına kaydolmalıdır. İşvereniniz sizi Shakai Hoken (şirket sigortası) kapsamına alıyorsa kayıt otomatik yapılır. Serbest çalışanlar, öğrenciler ve işsizler, hak kazandıkları tarihten itibaren 14 gün içinde yerel ilçe belediyesinde Ulusal Sağlık Sigortası’na (NHI) kaydolmalıdır.
- Ulusal Sağlık Sigortası’na nasıl kaydolurum?
- Oturum kartınız ve pasaportunuzla ilçe belediyenizin Ulusal Sağlık Sigortası gişesine gidin. Kayıt formunu doldurun; sigortalılık belgeniz orada verilir. Belediyede adres kaydı yaptırmak otomatik olarak NHI kaydı oluşturmaz; ayrı başvuru gerekir.
- Sağlık sigortası primleri ne kadar?
- NHI primleri belediyeye göre değişir; önceki yılın gelirine göre hesaplanan tutara kişi başına sabit tutar eklenir. Shinjuku’da yılda ¥3.000.000 kazanan tek kişi için NHI ve Ulusal Emeklilik toplamı ayda yaklaşık ¥32.000’dir. Shakai Hoken kapsamındaki şirket çalışanları, diğer yarıyı işveren karşıladığı için yaklaşık yarısını öder.
- Ulusal Sağlık Sigortası’nda ikinci yıl şoku nedir?
- Japonya’daki ilk yıl NHI primi genellikle düşüktür; hesaplamada önceki yılın Japonya geliri esas alınır ve bu sıfırdır. İkinci yıl ise ilk gerçek Japonya geliriniz hesaba girdiğinden primler önemli ölçüde artar. Bu durum birçok yabancıyı şaşırtır; artışı bütçenize katmak akıllıcadır.
- Japonya’dan ayrılırken emeklilik primlerimi geri alabilir miyim?
- Evet. En az 6 ay emeklilik sigortasına kayıtlı olduysanız ve ülkeden ayrıldıktan sonra 2 yıl içinde başvurursanız katkılarınızın bir kısmını toplu iade olarak alabilirsiniz. Ulusal Emeklilik katılımcılarında ödeme, 6–11 aylık kayıt için yaklaşık ¥50.000’den mevcut üst sınır olan 60 aylık (5 yıl) kayıt için yaklaşık ¥500.000’e kadar çıkar.
- Ödenmeyen sağlık sigortası primleri vize yenilemeyi etkiler mi?
- Haziran 2027’den itibaren NHI veya Ulusal Emeklilik primlerini ödemeyen ve resmî ödeme taleplerini görmezden gelen yabancıların vize yenileme ve statü değişikliği başvuruları genellikle reddedilecektir. Primleri gerçekten ödeyemiyorsanız faturaları yok saymak yerine belediyeden muafiyet veya taksit planı istemelisiniz.
- Japon sağlık sigortası tıbbi masrafların yüzde kaçını karşılar?
- Japonya’nın sağlık sigortası tıbbi masrafların %70’ini karşılar; hastane gişesinde %30 ödersiniz. Örneğin ¥10.000’lik tedavide siz ¥3.000, sigorta ¥7.000 öder. Ayrıca 70 yaş altındaki standart gelirli kişiler için aylık cepten ödemeyi yaklaşık ¥80.100 ile sınırlayan yüksek maliyetli sağlık hizmeti sistemi vardır.
- Şirketim beni Shakai Hoken’e kaydetmiyorsa ne yapmalıyım?
- Haftada en az 20 saat çalışıyor ve ayda en az ¥88.000 kazanıyorsanız işvereninizin sizi Shakai Hoken’e kaydetme yükümlülüğü vardır. Kaydetmiyorsa en yakın Emeklilik Ofisi’ne (年金事務所) danışın; ofis işverene kurallara uymasını bildirir. Bu sırada sigortasız kalmamak için NHI’ye kaydolun.
* Bu makale, orijinal Japonca'dan makine çevirisi yardımıyla çevrilmiştir. Bazı ifadeler doğal gelmeyebilir.
![Yabancılar İçin Tokyo'da Daire Kiralama Rehberi [Maliyetler, Kefil, UR]](https://images.unsplash.com/photo-1480796927426-f609979314bd?w=640&q=68&auto=format&fit=crop&h=400)
