A D M I N
ประกันสุขภาพและเงินบำนาญในญี่ปุ่นสำหรับชาวต่างชาติ — เบี้ยประกัน ความคุ้มครอง และการขอรับเงินคืนเมื่อออกจากประเทศ
Shakai Hoken เทียบกับประกันสุขภาพแห่งชาติ ประมาณการเบี้ยประกันรายเดือน วิธีขอรับเงินบำนาญคืนแบบก้อนเมื่อออกจากประเทศ และการเปลี่ยนแปลงเรื่องการต่อวีซ่าในปี 2027
สองระบบ: พนักงานบริษัท vs. บุคคลทั่วไป
ระบบประกันสุขภาพและเงินบำนาญของญี่ปุ่นแบ่งออกเป็นสองระบบตามสถานะการจ้างงานของคุณ คุณไม่ได้เลือก — มันถูกกำหนดโดยอัตโนมัติ
ระบบที่ 1: Shakai Hoken (社会保険) — สำหรับพนักงานบริษัท
หากคุณทำงานในบริษัท ประกันสุขภาพและเงินบำนาญพนักงานจะรวมอยู่ด้วยกัน เบี้ยประกันถูกหักจากเงินเดือนของคุณ แบ่งจ่าย 50/50 ระหว่างคุณกับนายจ้าง บริษัทของคุณจัดการเอกสารทั้งหมด — คุณไม่จำเป็นต้องไปสำนักงานเขต
ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2024 พนักงานพาร์ทไทม์ที่ทำงาน 20 ชั่วโมงขึ้นไปต่อสัปดาห์และมีรายได้ ¥88,000 ขึ้นไปต่อเดือนก็ได้รับความคุ้มครองภายใต้ Shakai Hoken ด้วย
ระบบที่ 2: ประกันสุขภาพแห่งชาติ (国民健康保険) + เงินบำนาญแห่งชาติ (国民年金) — สำหรับบุคคลทั่วไป
ฟรีแลนซ์ ผู้ประกอบอาชีพอิสระ ผู้ว่างงาน นักศึกษา — ทุกคนที่ไม่ได้ลงทะเบียนในประกันสุขภาพของบริษัทต้องเข้าร่วมประกันสุขภาพแห่งชาติ (NHI เรียกทั่วไปว่า “kokuho” 国保) และเงินบำนาญแห่งชาติผ่านสำนักงานเขตท้องถิ่น ซึ่งต้องไปลงทะเบียนด้วยตนเองเป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนการย้ายที่สำนักงานเขต
คุณอยู่ในระบบไหนไม่ใช่ทางเลือก — มันขึ้นอยู่กับการจ้างงานของคุณ หากนายจ้างไม่ได้ลงทะเบียน Shakai Hoken ให้คุณทั้งที่เข้าเงื่อนไข คุณจะต้องลงทะเบียน NHI + เงินบำนาญแห่งชาติด้วยตนเอง
การลงทะเบียนประกันสุขภาพแห่งชาติ — ไม่ได้เป็นไปโดยอัตโนมัติ
ต่างจาก Shakai Hoken ประกันสุขภาพแห่งชาติไม่เริ่มต้นเอง การลงทะเบียนที่อยู่ที่สำนักงานเขตไม่ได้หมายความว่าคุณจะได้ลงทะเบียนประกันสุขภาพโดยอัตโนมัติ คุณต้องยื่นใบสมัครแยกต่างหาก
วิธีการลงทะเบียน:
- ไปที่เคาน์เตอร์ประกันสุขภาพแห่งชาติ (国民健康保険窓口 / Kokumin Kenko Hoken madoguchi) ที่สำนักงานเขตท้องถิ่น (区役所 / kuyakusho) หรือศาลาว่าการ
- นำบัตรพำนักอาศัย (在留カード / zairyuu kaado) และหนังสือเดินทางไปด้วย
- กรอกแบบฟอร์มลงทะเบียน (加入届 / kanyuu todoke)
- เอกสารรับรองประกันของคุณจะออกให้ทันที
กำหนดเวลาคือ 14 วันนับจากวันที่คุณมีสิทธิ์ — โดยปกติ 14 วันหลังจากย้ายเข้ามาหรือลาออกจากบริษัท หากคุณพลาดกำหนดเวลา ยังสามารถลงทะเบียนได้ แต่เบี้ยประกันจะถูกเรียกเก็บย้อนหลังตั้งแต่วันที่มีสิทธิ์ “ฉันไม่ได้ลงทะเบียน ดังนั้นฉันไม่ต้องจ่าย” ไม่ใช่วิธีที่ระบบทำงาน
ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2024 บัตรประกันสุขภาพแบบกระดาษ (保険証) ไม่ได้ออกให้ผู้ลงทะเบียนใหม่อีกต่อไป ญี่ปุ่นเปลี่ยนมาใช้ My Number Card (マイナンバーカード) เป็นหลักฐานการประกัน หากคุณไม่มี My Number Card คุณจะได้รับ “เอกสารยืนยันคุณสมบัติ” (資格確認書 / shikaku kakuninsho) แทน
เบี้ยประกันราคาเท่าไหร่?
Shakai Hoken (พนักงานบริษัท)
เบี้ยประกันเป็นเปอร์เซ็นต์ของเงินเดือน แบ่งจ่ายเท่ากันกับนายจ้าง สำหรับสมาคมประกันสุขภาพแห่งญี่ปุ่น (協会けんぽ / Kyokai Kenpo) อัตราประกันสุขภาพอยู่ที่ประมาณ 10% (ส่วนของคุณ: ~5%) บวกเงินบำนาญพนักงานอีก ~18.3% (ส่วนของคุณ: ~9.15%)
สำหรับพนักงานที่มีรายได้ ¥300,000/เดือน ค่าหักทั้งหมดสำหรับประกันสังคมอยู่ที่ประมาณ ¥43,000
ประกันสุขภาพแห่งชาติ (NHI)
เบี้ยประกัน NHI แตกต่างกันตามเทศบาล แต่โดยทั่วไปจะรวมสองส่วน: “ส่วนตามรายได้” (所得割 / shotokuwari) คำนวณจากรายได้ปีก่อนของคุณ และ “ส่วนต่อหัว” (均等割 / kintouwari) — จำนวนคงที่ต่อผู้เอาประกันหนึ่งคน
วิธีการคำนวณมีรายละเอียดบนเว็บไซต์กระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการ
ช็อกปีที่สอง: ในปีแรกในญี่ปุ่น คุณมักจะมีรายได้ในญี่ปุ่นเป็นศูนย์ในปีก่อนหน้า ดังนั้นเบี้ยประกันจึงต่ำ — มักเป็นเพียงส่วนต่อหัว ในปีที่สอง เบี้ยประกันจะเพิ่มขึ้นเพราะคำนวณจากรายได้จริงของปีแรก สิ่งนี้ทำให้ชาวต่างชาติหลายคนตกใจ
หากรายได้ของคุณต่ำ ส่วนต่อหัวสามารถลดได้ 70%, 50% หรือ 20% ผ่านระบบส่วนลดอัตโนมัติ
การจำลองเบี้ยประกันตามรายได้ต่อปี (NHI + เงินบำนาญแห่งชาติ)
เพื่อให้คุณเห็นภาพชัดเจน นี่คือการประมาณคร่าวๆ สำหรับบุคคลโสดอายุต่ำกว่า 40 ปีที่อาศัยในเขตชินจุกุ เงินบำนาญแห่งชาติเป็นอัตราคงที่ ¥17,510/เดือนทั่วประเทศ (ปีงบประมาณ 2025) ตัวเลข NHI เป็นการประมาณตามอัตราเบี้ยประกันของเขตชินจุกุ (ปีงบประมาณ 2024)
| รายได้ต่อปี (เงินเดือน) | NHI (ต่อปี, ประมาณ) | เงินบำนาญแห่งชาติ (ต่อปี) | รวม (เทียบเท่ารายเดือน) |
|---|---|---|---|
| ¥2,000,000 | ~¥90,000 | ¥210,120 | ~¥25,000/เดือน |
| ¥3,000,000 | ~¥170,000 | ¥210,120 | ~¥32,000/เดือน |
| ¥4,000,000 | ~¥270,000 | ¥210,120 | ~¥40,000/เดือน |
| ¥5,000,000 | ~¥370,000 | ¥210,120 | ~¥48,000/เดือน |
เบี้ยประกัน NHI ที่แสดงรวมส่วนตามรายได้บวกส่วนต่อหัว ประกันดูแลระยะยาว (สำหรับอายุ 40 ปีขึ้นไป) ไม่รวมอยู่ การมีผู้อยู่ในอุปการะจะเพิ่มส่วนต่อหัว อัตราแตกต่างกันตามเทศบาล ดังนั้นตรวจสอบเว็บไซต์เขตของคุณสำหรับตัวเลขที่แน่นอน
สำหรับ Shakai Hoken (พนักงานบริษัท) จำนวนที่คุณจ่ายจริงอยู่ที่ประมาณ 60–70% ของตัวเลขด้านบน — นายจ้างจ่ายส่วนที่เหลือ
เงินบำนาญแห่งชาติ
เบี้ยเงินบำนาญแห่งชาติเท่ากันทั่วประเทศ: ¥17,510 ต่อเดือนสำหรับปีงบประมาณ 2025 เป็นอัตราคงที่โดยไม่คำนึงถึงรายได้ หากคุณจ่ายไม่ไหว มีโปรแกรมยกเว้นและผ่อนผัน — ยกเว้นเต็มจำนวน, ยกเว้น 3/4, ยกเว้นครึ่งหนึ่ง, ยกเว้น 1/4 และผ่อนผันการชำระ มีข้อกำหนดพิเศษสำหรับนักศึกษาด้วย
เงินบำนาญของคุณไม่ได้สูญเปล่า
“ทำไมต้องจ่ายเงินบำนาญที่ฉันไม่มีวันได้รับ?” — นี่คือปฏิกิริยาทั่วไปของชาวต่างชาติ แต่ระบบเงินบำนาญของญี่ปุ่นมีข้อกำหนดเฉพาะสำหรับคนที่ออกจากประเทศ
การขอรับเงินคืนแบบก้อน (脱退一時金)
หลังจากออกจากญี่ปุ่น คุณสามารถขอคืนเงินบำนาญบางส่วนที่คุณจ่ายไปในรูปแบบเงินก้อน
เงื่อนไขคุณสมบัติ:
- ลงทะเบียนเงินบำนาญอย่างน้อย 6 เดือน
- ไม่ได้อาศัยอยู่ในญี่ปุ่นแล้ว (คุณออกจากประเทศแล้ว)
- ไม่มีสิทธิ์รับเงินบำนาญ (ลงทะเบียนน้อยกว่า 10 ปี)
- ยื่นคำขอภายใน 2 ปีหลังออกจากประเทศ
เพดานการคำนวณ: ปัจจุบันการคำนวณสูงสุดอิงจากเงินสมทบ 60 เดือน (5 ปี) แม้คุณจ่ายมา 6 ปีขึ้นไป จะนับเพียง 5 ปีเท่านั้น การแก้ไขกฎหมายปี 2025 จะเพิ่มเพดานนี้เป็น 8 ปี (96 เดือน) โดยคาดว่าจะมีผลบังคับใช้ภายใน 4 ปีหลังประกาศใช้กฎหมาย
การจำลองการขอรับเงินคืนแบบก้อน
สำหรับผู้จ่ายเงินบำนาญแห่งชาติ เงินคืนแบบก้อนเป็นจำนวนคงที่ตามจำนวนเดือนที่ลงทะเบียน (ตัวเลขประมาณตามมาตรฐานการคำนวณปีงบประมาณ 2025)
| ระยะเวลาลงทะเบียน | เงินที่ได้รับ (ประมาณ) |
|---|---|
| 6–11 เดือน | ~¥50,000 |
| 12–17 เดือน | ~¥100,000 |
| 24–29 เดือน | ~¥200,000 |
| 36–41 เดือน | ~¥300,000 |
| 60 เดือน (เพดานปัจจุบัน) | ~¥500,000 |
สำหรับผู้จ่ายเงินบำนาญพนักงาน (Shakai Hoken) จำนวนเงินขึ้นอยู่กับเงินเดือนและจำนวนเดือนที่ลงทะเบียน จึงแตกต่างกันมาก เป็นแนวทางคร่าวๆ ผู้ที่มีรายได้ ¥300,000/เดือนที่ลงทะเบียน 3 ปีคาดว่าจะได้รับประมาณ ¥500,000–¥600,000
ข้อแลกเปลี่ยน: การขอรับเงินคืนแบบก้อนจะลบประวัติเงินบำนาญของคุณในช่วงเวลานั้นอย่างถาวร หากประเทศบ้านเกิดของคุณมีข้อตกลงประกันสังคมกับญี่ปุ่น นี่หมายความว่าคุณจะสูญเสียความสามารถในการรวมระยะเวลาลงทะเบียนระหว่างสองประเทศ — ซึ่งอาจส่งผลต่อสิทธิ์เงินบำนาญในประเทศบ้านเกิดของคุณ
ข้อตกลงประกันสังคม (社会保障協定)
ญี่ปุ่นมีข้อตกลงประกันสังคมกับ 23 ประเทศ รวมถึงเยอรมนี สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส แคนาดา ออสเตรเลีย เกาหลีใต้ จีน และอิตาลี
ข้อตกลงเหล่านี้มีจุดประสงค์สองประการ:
- ป้องกันการลงทะเบียนซ้ำซ้อน: หากคุณถูกส่งไปทำงานที่ญี่ปุ่น 5 ปีหรือน้อยกว่า คุณสามารถลงทะเบียนเฉพาะในระบบเงินบำนาญของประเทศบ้านเกิด
- การรวมระยะเวลาลงทะเบียน: ระยะเวลาลงทะเบียนเงินบำนาญในทั้งสองประเทศสามารถรวมกันเพื่อให้เข้าเงื่อนไขสิทธิ์
อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงกับสหราชอาณาจักร เกาหลีใต้ จีน และอิตาลีครอบคลุมเฉพาะการป้องกันการลงทะเบียนซ้ำซ้อนเท่านั้น — ไม่อนุญาตให้รวมระยะเวลา ตรวจสอบหน้ากระทรวงสาธารณสุข แรงงาน และสวัสดิการเพื่อดูว่าประเทศของคุณรวมอยู่หรือไม่
มิถุนายน 2027: การค้างชำระเบี้ยประกันจะขัดขวางการต่อวีซ่า
ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2027 ชาวต่างชาติที่ไม่ชำระเบี้ยประกันสุขภาพแห่งชาติหรือเงินบำนาญแห่งชาติ — และเพิกเฉยต่อหนังสือทวงถาม — โดยทั่วไปจะถูกปฏิเสธการต่อวีซ่าและการเปลี่ยนสถานะ หากคุณกำลังศึกษาระบบการจ้างงานของญี่ปุ่น การทำความเข้าใจการเปลี่ยนแปลงนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษ ในปีงบประมาณ 2026 ระบบจะได้รับการอัพเกรดเพื่อเชื่อมโยงบันทึกการชำระเบี้ยประกันของเทศบาลกับฐานข้อมูลของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
จนถึงปัจจุบัน การค้างชำระเบี้ยประกันไม่ได้ส่งผลโดยตรงต่อการต่อวีซ่าทั่วไป (การสมัครถิ่นที่อยู่ถาวรถูกตรวจสอบอยู่แล้ว แต่การต่อสถานะปกติไม่ได้ถูกตรวจสอบ) หลังจากเปลี่ยนแปลง สถานะการชำระเงินจะถูกตรวจสอบสำหรับการต่อวีซ่าและการเปลี่ยนสถานะทั้งหมด
จะทำอย่างไรหากคุณจ่ายไม่ไหว:
ปัญหาไม่ใช่การค้างชำระ — แต่เป็นการเพิกเฉยต่อหนังสือเรียกเก็บ หากรายได้ของคุณต่ำและคุณจ่ายเบี้ยประกันไม่ไหวจริงๆ อย่าเพิกเฉยต่อปัญหา ให้ดำเนินการ:
- เงินบำนาญแห่งชาติ: ยื่นคำขอยกเว้นหรือผ่อนผัน (免除申請 / menjo shinsei) ที่สำนักงานเขตของคุณ
- ประกันสุขภาพแห่งชาติ: ไปที่เคาน์เตอร์สำนักงานเขตเพื่อหารือเรื่องการผ่อนชำระ (分割納付 / bunkatsu noufu) หรือการลดเบี้ยประกัน (減免 / genmen)
ช่วงเวลาที่ครอบคลุมโดยการยกเว้นจะไม่ถูกนับเป็น “ค้างชำระ” การยื่นเอกสารเทียบกับการไม่ทำอะไรมีความแตกต่างอย่างมาก
การใช้ประกันสุขภาพที่โรงพยาบาล
ประกันสุขภาพของญี่ปุ่นครอบคลุม 70% ของค่ารักษาพยาบาล หากการรักษามีค่าใช้จ่าย ¥10,000 คุณจ่าย ¥3,000 ที่เคาน์เตอร์ ประกันครอบคลุมส่วนที่เหลือ ¥7,000
ที่เคาน์เตอร์ต้อนรับ:
เจ้าหน้าที่: “保険証をお願いします” (Hokenshou o onegai shimasu / “กรุณาแสดงบัตรประกันของคุณ”) คุณ: แสดง My Number Card (หรือเอกสารยืนยันคุณสมบัติ) → วางบัตรบนเครื่องอ่าน → ยืนยันตัวตน → เช็คอินเสร็จสิ้น
หากคุณไปโรงพยาบาลโดยไม่มีเอกสารประกัน คุณจะจ่ายเต็ม 100% ล่วงหน้าและยื่นขอเงินคืน 70% จากผู้ประกันภัยในภายหลัง สำหรับความช่วยเหลือในการหาคลินิก ดูคู่มือของเราเรื่องวิธีหาคลินิกในโตเกียว
ระบบค่ารักษาพยาบาลสูง (高額療養費制度)
เมื่อค่ารักษาพยาบาลรายเดือนสูง จะมีเพดานค่าใช้จ่ายที่คุณต้องจ่ายเอง สำหรับผู้ที่อายุต่ำกว่า 70 ปีที่มีรายได้มาตรฐาน เพดานรายเดือนอยู่ที่ประมาณ ¥80,100 ส่วนที่เกินจะได้รับเงินคืนในภายหลัง
หากคุณมีการนอนพักรักษาตัวหรือผ่าตัดตามแผน คุณสามารถขอรับ “ใบรับรองวงเงินสูงสุด” (限度額適用認定証 / gendogaku tekiyou ninteishou) จากผู้ประกันภัยล่วงหน้า ซึ่งจำกัดค่าโรงพยาบาลของคุณที่จำนวนเพดานเมื่อชำระเงิน คุณจึงไม่ต้องจ่ายมากกว่าและรอเงินคืน
เมื่อมีปัญหา
| สถานการณ์ | สิ่งที่ต้องทำ |
|---|---|
| บริษัทไม่ลงทะเบียน Shakai Hoken ให้คุณ | ติดต่อสำนักงานเงินบำนาญ (年金事務所 / nenkin jimusho) หากคุณเข้าเงื่อนไข พวกเขาจะสั่งให้นายจ้างปฏิบัติตาม |
| พลาดกำหนดเวลาลงทะเบียน 14 วัน | ยังสามารถลงทะเบียนล่าช้าได้ แต่เบี้ยประกันจะถูกเรียกเก็บย้อนหลังตั้งแต่วันที่มีสิทธิ์ |
| จ่ายเบี้ยประกันไม่ไหว | ไปสำนักงานเขตเพื่อยื่นขอยกเว้น ลดหย่อน หรือผ่อนชำระ การเพิกเฉยเสี่ยงต่อปัญหาการต่อวีซ่า |
| ไม่มี My Number Card | สำนักงานเขตสามารถออก “เอกสารยืนยันคุณสมบัติ” (資格確認書) ให้ได้ |
| ช่วงว่างระหว่างงาน | คุณต้องลงทะเบียน NHI ภายใน 14 วันหลังจากวันสุดท้ายที่นายจ้างเดิม |
| กังวลเรื่องภาษา | สำนักงานเงินบำนาญญี่ปุ่นมีเอกสารใน 15 ภาษา สำนักงานเขตบางแห่งมีเคาน์เตอร์หลายภาษา |
ทางเลือกอื่น
สามารถซื้อประกันสุขภาพเอกชนแทนได้ไหม?
คุณสามารถซื้อประกันสุขภาพเอกชนเป็นความคุ้มครองเสริมนอกเหนือจากระบบสาธารณะของญี่ปุ่น แต่ประกันเอกชนเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยกเว้นคุณจากภาระผูกพันประกันสาธารณะ หลังจากเดือนมิถุนายน 2027 การไม่ลงทะเบียนในประกันสาธารณะอาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อการต่อวีซ่าของคุณ
ประกันสุขภาพจากประเทศบ้านเกิดสามารถคุ้มครองได้ไหม?
ประกันเดินทางหรือประกันสำหรับผู้พำนักต่างประเทศจากประเทศบ้านเกิดส่วนใหญ่ไม่สามารถใช้โดยตรงที่สถานพยาบาลในญี่ปุ่น คุณจะต้องจ่ายเต็ม 100% ล่วงหน้าและยื่นเคลมหลังกลับบ้าน ไม่ว่าจะอย่างไร หากคุณลงทะเบียนเป็นผู้พำนักอาศัยในญี่ปุ่น ภาระผูกพันในการลงทะเบียน NHI ยังคงอยู่
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ขั้นตอนที่สำนักงานเขตหลังย้ายที่อยู่ — ที่ที่คุณลงทะเบียนประกันสุขภาพแห่งชาติหลังย้ายที่อยู่
- วิธีหาคลินิกในโตเกียว — การหาโรงพยาบาลหรือคลินิกและการใช้บัตรประกัน
- ระบบการชำระเงินในญี่ปุ่น — PayPay บัตรเครดิต Suica และสิ่งที่ควรพกติดตัว
- วิธีหาอพาร์ทเมนต์ในโตเกียว — ค่าใช้จ่ายเริ่มต้นและขั้นตอนการเช่า
อ้างอิง:
- Japan Pension Service “National Pension System Overview” https://www.nenkin.go.jp/international/japanese-system/nationalpension/nationalpension.html (เข้าถึง: 2026-02-17)
- Japan Pension Service “Lump-sum Withdrawal Payment” https://www.nenkin.go.jp/international/japanese-system/withdrawalpayment/payment.html (เข้าถึง: 2026-02-17)
- Japan Pension Service “Social Security Agreements” https://www.nenkin.go.jp/service/shaho-kyotei/shaho.html (เข้าถึง: 2026-02-17)
- Ministry of Health, Labour and Welfare “National Health Insurance Premium Calculation” https://www.mhlw.go.jp/stf/newpage_21517.html (เข้าถึง: 2026-02-17)
- Ministry of Health, Labour and Welfare “Social Security Agreements for Workers Abroad” https://www.mhlw.go.jp/stf/seisakunitsuite/bunya/nenkin/nenkin/shakaihoshou.html (เข้าถึง: 2026-02-17)
- Ministry of Health, Labour and Welfare “High-Cost Medical Care System” https://www.mhlw.go.jp/content/000333280.pdf (เข้าถึง: 2026-02-17)
- Japan Pension Service “Premium Exemption System” https://www.nenkin.go.jp/service/kokunen/menjo/20150428.html (เข้าถึง: 2026-02-17)
* บทความนี้แปลจากต้นฉบับภาษาญี่ปุ่นด้วยความช่วยเหลือของการแปลด้วยเครื่อง บางสำนวนอาจอ่านไม่เป็นธรรมชาติ
